Overblog
Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
10 mars 2011 4 10 /03 /mars /2011 10:01

Picture1.jpg

       Өвөрхангай аймаг үүсгэн байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтаж хотынхоо өнгө төрхийг “танигдахгүй” болгох 80 бүтээн байгуулалтын ажил төлөвлөгдсөн билээ. Энэ ажлын хүрээнд гадаад, дотоодын зочин гийчид жуулчдын сонирхолыг татахуйц томоохон бүтээл, үзмэр болох Өндөр Гэгээн Занабазарын монументал цогцолбор, цэцэрлэгт хүрээлэнгийн зураг төслийг бэлэн болгож, 2011 оны 07 сард бүтээн байгуулалтын ажлыг дуусгахаар төлөвлөж байна. Өндөр гэгээний сэрэг дүрийн зургийг “Вaldans” компани хийж гүйцэтгэсэн бол Арвайхээр хотын төвд баригдах цэцэрлэгт хүрээлэнгийн зураг дизайныг “Нарт–Дизайн”-ХХК гаргасан байна.

        Одоогийн байдлаар цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хашаажуулалтанд 136 сая төгрөг, 2 худаг гаргахад 30 сая төгрөгийг зарцуулаад байгаа ба 2010 онд уг байгууламжийн цэцэрлэгжүүлэлтийн ажилд Ойн газраас 12.0 сая, орон нутгийн төсвөөс 26.6 төгрөгийг гаргаж 22000 ширхэг сөөг, 10200 ширхэг мод тарьж, 4 га талбайд зүлэгжүүлэлт хийхэд 100 гаруй сая төгрөгийг зарцуулаад байна.

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
18 février 2011 5 18 /02 /février /2011 03:44

20060224175656-Map_mn_uvurkhangai_aimag.png         Өвөрхангай аймаг бол Монгол Алтайн нуруу, дэлхийн цэвэр усны нэг хагалбар Хангайн уулсын зүүн төгсгөлд Монгол Улсын төв хэсэгт оршдог, уламжлалт мал аж ахуйгаа хадгалан хөгжүүлж ирсэн дан халх үндэстнээс бүрдсэн, хангай, хээр тал, говь хосолсон, баян танасаг, өгөөмөр сайхан нутаг билээ. Төв Азид хүн анх суурьшсан ул мөр бүхий Шаазан толгой, Арц Богдын суурин дархны газар, Хархорин сум орчмын Мойлтын ам, Орхон -7 палеолитын буудал-дарханы газар зэрэг бууц суурин, Монголд төдийгүй дэлхийд ховор арслан зааны дүрс зураг бүхий Буга согоотын уул, гурвалсан морин тэрэг бүхий сүг зурагтай Богд сумын Тэвшийн уулын хадны зураг зэрэг эртний хүний амьдран сууж, аж төрж, өсч хөгжсөн дэлхийн хүн төрөлхтний удмын сангийн үүслийн нэгэн төв түүхт газар нутаг бөлгөө. Алтай, хангайн завсар, Орхон, Онги, Таац голын сав энэ л нутагт 2220 жилийн тэртээх Хүннү гүрнээс эхлээд монгол үндэстний үе үеийн улс, гүрний хаад ноёдын өргөө гэр, орд харш, нийслэл, хотуудаас авахуулаад Монголын эзэнт гүрний нийслэл Харахорум хот, Халхын бурханы шашны төв Эрдэнэ Зуу хийд, Баруун хүрээ байгуулагдсан түүхт Орхоны хөндий, Шанх, Хубилай хааны "Сүрийг бадруулагч" цэргийн хот, дурсгалын пайлуур байсан Хөгшин Тээл, өнөөгийн Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотын гал голомт Шар бүсийн хот байгуулагдсан Их Монгол уулын өвөр Ширээ цагаан нуур, Монголын төр, нийгэм, соёлын нэрт зүтгэлтэн, соён гэгээрүүлэгч, дэлхийн сонгодог бүтээлд орох бүтээл туурвисан уран барималч, уран зураач, их номч Халхын анхдугаар богд Өндөр гэгээн Г.Занабазарын мэлмий гийсэн Есөн зүйлийн хөндий, тэрбээр алдарт бүтээл Соёмбо үсэг, Ногоон Дарь эх бурхан, алдарт айлтгал Жанлав цогзлоо бүтээн туурвисан Төвхан хийд орших Шивээ улаан уул зэрэг энергийн төв, ариун тагшин газруудтай билээ. Өнөөгийн Монгол Улсын төв цэг Бүрд сумын нутаг Сант уулын өвөр Өвөр хөшөөтийн булагт тохирч байгаа нь ч нэгийг өгүүлж байна. 1930 онд хуралдсан МАХН-ын VIII, Улсын VI их хурлуудын шийдвэрийн дагуу 13 аймгийг байгуулах болжээ. Улсын бага хурлын тэргүүлэгчдийн 1931 оны II сарын 7-ны өдрийн 5 дугаар хурлын тогтоолоор 1931 оны 2 дугаар сарын 18-ны өдрөөр тасалбар болгон Цэцэрлэг мандал аймгийг татан буулгаж Өвөрхангай аймгийг эмхлэн байгуулан аймгийн захиргааны эхлэл болох түр хороог батлан, аймгийн яамны даргаар Г.Ёндонг томилсон байна.

         Өвөрхангай аймаг нь одоогийн Өвөрхангай, Баянхонгор аймгийн бүх сум, Завхан, Архангай, Төв аймгийн зарим сумдыг нэгтгэсэн 31 сум, 913 баг, 19468 өрх, 76914 хүн амтай, 2,3 сая мал бүхий маш том аймаг болон хуучин Ламын гэгээний хүрээний дэргэд Баянзүрхэд анхлан байгуулагджээ. 1931 оны 6 дугаар сарын 20-нд Аймгийн анхдугаар их хурал, аймгийн төв Түйн голд болж нам, засгийн цаг үеийн бодлого ардын ардчилсан хувьсгалын зорилтыг биелүүлэхэд аймгийн захиргаанаас хийж гүйцэтгэх үүргийг тодорхойлоод аймгийн захиргааг дөрвөн хэлтэстэйгээр сонгон байгуулжээ. Ийнхүү 1931 онд Өвөрхангай аймаг яам, нам, эвлэл, үйлдвэрчний товчоо, шүүх, прокурор, дотоодыг хамгаалах газар, 7-р ангийн хэлтэс, хүн, мал эмнэлэг, сургууль, банк, улсын худалдааны бааз, тээх нэвтрүүлэх газар зэрэг нутгийн захиргаа, улс төр, олон нийт, улсын байгууллагууд үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ.

        1942 онд дээд газрын шийдвэрээр манай аймгаас 6 сум таслан Баянхонгор аймаг шинээр бие даан байгуулагдаж, Архангай аймгаас Бүрд, Шанх, Төв аймгаас Дэлгэрхаан сумдыг манай аймагт нэгтгэн Зүүн Богд сумыг шинээр байгуулж Өвөрхангай аймаг 23 сум, 177 баг, 15000 өрх, 2.1 сая малтайгаар одоогийн бүтцэндээ үндсэндээ оров. 1946 онд Батхаан сумыг Бүрд, Баян-Өндөр сумдаас таслан шинээр байгуулжээ. Хожим нь зарим сумдыг шинээр байгуулж, зармыг нь татан буулгаж, нэгтгэж байв.

 

ӨНӨӨДРИЙН ӨВӨРХАНГАЙ АЙМАГ

          Аймгийн нийт нутаг дэвсгэр 63.5 мянган хавтгай дөрвөлжин км, хойноосоо урагшаа 385 км, зүүнээс баруун хил хүртэл 310 км үргэлжилнэ. Улсын нийслэл Улаанбатар хотоос 420 км зайд оршдог. Эдүгээ засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж 19 сум, 105 багтай, нутаг дэвсгэр нь хангай, тал хээр, говийн бүсэд хуваагдана. Аймгийн нийт нутгийн 23.0 хувь нь хангайн, 28.2 хувь нь тал хээрийн, 48.8 хувь нь говийн бүсэд хамаарагддаг. Байгалийн үзэсгэлэнт газар, зам харилцаанд түшиглэн байгуулсан улсын хэмжээнд томоохонд тооцогдох Хужирт суман дахь амралт, рашаан сувиллын газар, Бүрд, Бат-Өлзий, Хархорин , Хужирт, Гучин-Ус суманд 28 гаруй жуулчны баазууд үйл ажиллагаа явуулж байна.

Хүн ам /2010 оны статистик мэдээгээр/

           Өвөрхангай аймгийн суурин хүн амын тоо жилийн эцсийн байдлаар 112.1 мянга болж өмнөх оныхоос 0.1 хувь буюу 143 хүнээр өссөн байна. Нийт хүн амын 49.6 хувь нь эрэгтэйчүүд, 50.4 хувь нь эмэгтэйчүүд байгаа бөгөөд 100 эмэгтэйд 98 эрэгтэй ногдож байна. Аймгийн хүн амын хүйсийн харьцаа 49.6х 50.4 байна. Нийт хүн амын 64.4 хувь нь залуу болон идэр насныхан, 29.5 хувь нь хүүхдүүд, 6.1 хувь нь хөгшид байна. Өрх 32.5 мянгад хүрч, өнгөрсөн оноос 0.3 хувь буюу 102 өрхөөр нэмэгджээ. Нийт өрхийн 22.6 хувь нь аймгийн төвд, 26.4 хувь нь сумын төвд, 51.0 хувь нь хөдөөд, нийт хүн амын 23.0 хувь нь аймгийн төвд, 26.6 хувь нь сумдын төвд, 50.4 хувь нь хөдөө суурьшсан байна.

Хүн амын ердийн хөдөлгөөн

          Төрсөн 2714 хүүхдийг иргэний бүртгэлд бүртгэн, нас барсан 752 хүнийг иргэний бүртгэлээс хасч, 301 хос гэрлэлтээ бүртгүүлж, 72 гэр бүл гэрлэлтийг цуцалж, 160 хүүхэд үрчлэгдсэн байна. Бүртгүүлсэн гэр бүлийн 68.4 хувь тайлант онд гэрлэжээ. Гэрлэсэн эрэгтэйчүүдийн 38.5 хувь нь 20-24 насныхан, 28.9 хувь нь 25-29 насныхан, 2.3 хувь нь 18-19 насныхан эмэгтэйчүүдийн 42.5 хувь нь 20-24 насныхан, 7.6 хувь нь 18-19 насныхан байна. Нийт гэр бүл цуцлалтын 11.1 хувь 7-9 жил гэр бүл байсан, үрчлэлтийн 35.0 хувь 3 хүртэл насны хүүхэд байна. ИБМА-ны мэдээгээр тайлант жилд 3785 хүн шилжин явж, 2076 хүн шилжин иржээ. Шилжин ирэгсдийн 66.4 хувийг аймаг дотроо сумаас суманд шилжигсэд, 33.6 хувийг УБ хот болон бусад аймгуудаас шилжин ирэгсэд эзэлж байна. Шилжин явагсдын 61.0 хувь нь Улаанбаатар болон бусад аймаг руу шилжин явсан ба 73.4 хувь нь хөдөлмөрийн насны хүн байна.

Төсөв санхүү

           Аймгийн төсөвт 4.2 тэрбум төгрөгийн орлогыг төвлөрүүлж, төлөвлөгөөний биелэлт 105,7 хувьтай байгаа ба өнгөрсөн оноос орлого 10.3 хувиар нэмэгджээ.Татварын орлогын төлөвлөгөө 5,6 хувиар, татварын бус орлого 6,1 хувиар давж биелэсэн байна. Улсын төсвөөс орон нутгийн төсөвт 2,5 тэрбум төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн байна. Улс болон орон нутгийн төсвөөс 32.1 тэрбум төгрөгийн зарлага санхүүжилт хийсний 55.0 хувийг цалинд, 5.9 хувийг нийгмийн даатгалын шимтгэлд, 30.9 хувийг бараа үйлчилгээний зардалд, 4.4 хувийг татаас ба урсгал шилжүүлэгт, 3.8 хувийг хөрөнгийн зардалд зарцуулжээ. Санхүүжилтийн 19.2 хувийг орон нутгийн төсвийн санхүүжилт эзэлж байна.

Ажил эрхлэлт ба ажилгүйдэл

           Аймгийн хүн амын 62.3 хувь буюу 69805 нь хөдөлмөрийн насны хүн байна.Үүний 47384 ажиллагсад, 2230 ХХҮХэлтэст бүртгэлтэй ажилгүйчүүд, 8323 нь бүртгэлгүй ажил эрхлээгүй хүн ам, 8029 нь суралцагсад , 3839 нь хөдөлмөрийн чадваргүй хүн ам байна. Ажиллагсадыг эдийн засгийн үйл ажиллагааны салбараар авч үзвэл : 64.8 хувь нь ХАА-н салбарт, 9.4 хувь нь бөөний болон жижиглэн худалдаанд, 10.6 хувь нь төсөвт байгууллагад, 15.2 хувь нь бусад салбаруудад ажиллаж байна.Ажиллагсадын тоо өмнөх оныхоос 0.7 хувиар буурсан байна. Сумдаас ирүүлсэн мэдээгээр хөдөлмөр эрхлэгч 515 хүүхэд байгаагийн 55.7 хувь нь ХАА-н салбарт, 26.0 хувь нь уул уурхайн салбарт, 18.3 хувь нь албан бус секторт хөдөлмөр эрхэлж байна. Хөдөлмөр халамжийн үйлчилгээний хэлтэст 2230 хүн ажил хайж бүртгүүлсний 51.4 хувь нь эмэгтэйчүүд байна. Бүртгүүлсэн ажилгүйчүүд өнгөрсөн онтой харьцуулахад 13.2 хувиар буурсан ба 32.9 хувь нь 25-34 насныхан, 26.5 хувь нь 35-44 насныхан, 28.3 хувь нь 16-24 насныхан, 12.3 хувь нь 45-60 насныхан , 49.7 хувь нь урьд нь ажил эрхэлж байсан, 50.3 хувь нь анх удаа ажил эрж байгаа хүмүүс байна. Бүртгэлтэй ажилгүйчүүдийн 29.9 хувь нь бүрэн дунд, 14.5 хувь нь дээд, 31.3 хувь нь бүрэн бус дунд, 4.3 хувь нь тусгай дунд, 10.4 хувь нь мэргэжлийн анхан шатны, 8.3 хувь нь бага боловсролтой байна. Энэ онд аймгийн хэмжээнд 1726 байнгын ажлын байр шинээр бий болсон байна. Ажлын байраар хангагдагсдын 8.7 хувь нь барилгад, 21.4 хувь нь хөдөө аж ахуйд, 7.2 хувь нь үйлдвэрлэлд, 15.0 хувь нь зочид буудал зоогийн газарт, 13.5 хувь нь бөөний болон жижиглэн худалдаанд , 1.7 хувь нь тээвэр, холбоонд, 7.5 хувь нь уул уурхайд, 8.1 төсөвт байгууллага 8.0 хувь нь хувийн үйлчилгээ эрхлэх чиглэлээр, төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэх хүрээнд ажлын байртай болжээ.

Үнэ

            2010 оны эцсийн байдлаар хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ тарифын индекс 2009 оныхоос 13.6 хувиар, өмнөх 11 сартай харьцуулахад 1.8 хувиар тус тус өссөн байна. Өрхийн хэрэглээний 40.0 гаруй хувийг эзэлдэг хүнсний барааны үнийн өсөлт нь үнийн ерөнхий өсөлтөд шууд нөлөөлдөг. 2010 онд хүнсний барааны бүлгийн индекс өмнөх онтой харьцуулахад 28.4 хувиар, хувцас гутал бөс бараанд 4.2 хувиар, орон сууцанд 1.7 хувиар, гэр ахуйн бараанд 2.9 хувиар, эм тариа эмнэлгийн үйлчилгээнд 10.8 хувиар, соёл боловсролын үйлчилгээнд 0.4 хувиар, бусад бараа үйлчилгээнд 0.2 хувиар нэмэгдсэн байна.

Банк, мөнгө, зээл

            Иргэд, байгууллагын мөнгөн хадгаламж 24.2 тэрбум төгрөг болж аймгийн нэг хүнд дунджаар 215.7 мян. төгрөгийн, нэг хадгаламж эзэмшигчид 707.0 мян. төгрөгийн хадгаламж ногдож байна. Өнгөрсөн оноос хадгаламж эзэмшигчийн тоо 23.4 хувиар, хадгаламж 29.1 хувиар өсчээ. Арилжааны банкуудын дүнгээр 22055 иргэд, аж ахуйн нэгжид 51.8 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон нь өнгөрсөн оноос зээлдэгчдийн тоо 14.6 хувиар буурч, олгосон зээлийн хэмжээ 1.2 хувиар өсчээ.Оны эцэст зээлийн өрийн үлдэгдэл 36.1 тэрбум төгрөг байгаа ба хугацаа хэтэрсэн зээл 0.4 хувь буюу 131.7 сая.төгрөг, чанаргүй зээл 3.2 хувь буюу 1.1 тэрбум.төгрөг байна. Банкуудын төгрөгийн хугацаагүй хадгаламжийн жилийн хүү 6.0-8.4 хувь, хугацаатай хадгаламжийн жилийн хүү 10.5-19.9 хувьтай байна.

Нийгмийн халамж, даатгал

          Аймгийн дүнгээр давхардсан тоогоор 136.9 мянган хүнд 15.3 тэрбум төгрөгийн тэтгэвэр, тэтгэмж олгосон байна. 2440 хүнд 1212.0 сая төгрөгийн халамжийн тэтгэвэр, 2565 хүнд 598.5 сая төгрөгийн нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж, нийгмийн халамжийн тусламж дэмжлэг шаардлагатай 2159 хүнд 251.6 сая. төгрөгийн тэтгэмж, тусламж, 7360 ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд 466.8 сая төгрөгийн тусламж, хөнгөлөлт, Хүний хөгжил сангаас 110764 хүнд 10.9 тэрбум төгрөг олгожээ. Нийгмийн даатгалын сангийн орлогод 17.2 тэрбум төгрөг төвлөрүүлж, төлөвлөгөө 102.1 хувиар биелэн өнгөрсөн оноос сангийн нийт орлого 10.2 хувиар өссөн байна. Нийгмийн даатгалын сайн дурын орлого 102.3 хувь, эрүүл мэндийн даатгалын сангийн орлого 101.1 хувь,эрүүл мэндийн даатгалын хураамж 126.4 хувь, тус тус биелжээ. Бүх төрлийн тэтгэвэр авагч 13358 хүнд 13.9 тэр.бум төгрөгийн тэтгэвэр, 2133 хүнд 565.3 сая.төгрөгийн тэтгэмж олгосон байна.

Боловсрол

          2010-2011 оны хичээлийн жилд ерөнхий боловсролын 30 сургуулийн 757 бүлэгт 22.8 мянган хүүхэд суралцаж, 31 цэцэрлэгийн 112 бүлэгт 3.5 мянган хүүхэд хүмүүжиж, эдгээрт 1331 багш сурган хүмүүжүүлэгч ажиллаж байна. Өнгөрсөн оноос суралцагсад 3.7 хувиар буурч, хүмүүжиж байгаа хүүхэд 11.2 хувиар өсч, багш сурган хүмүүжүүлэгч 0.7 хувиар нэмэгджээ. 2009-2010 оны хичээлийн жилд 3675 хүүхэд 9, 11-р ангийг төгссөнөөс 63.2 хувь нь суурь боловсролыг, 36.8 хувь нь бүрэн дунд боловсролыг эзэмшсэн байна. СӨБоловсролд хамрагдвал зохих хүүхдийн (2-5 насны) 73,7 хувь нь хамрагдсан байна.

Эрүүл мэнд

          Эмнэлгүүдэд 2752 эх амаржиж , 712 хүн нас барж, өнгөрсөн оноос төрөлт 6.5 хувиар буурч, нас баралт 6.6 хувиар нэмэгдсэн байна. Нас баралтын 10.9 хувийг нялхсын нас баралт эзэлж байгаа ба энэ нь өнгөрсөн оноос 14.7 хувиар өссөн байна. 1000 хүнд ногдох төрөлт 24.5 , нас баралт 6.4 байна. Халдварт өвчнөөр өвчилсөн 1054 тохиолдол гарсан нь өнгөрсөн оноос 5.8 хувиар өссөн байна. Нийт өвчлөлтийн 35.3 хувийг халдварт шар, 8.3 хувийг сүрьеэ, 12.7 хувийг заг хүйтнээр өвчлөгсөд эзэлж байна.

Хөдөө аж ахуй

           2010 оны жилийн эцсийн тооллогын дүнгээр малын тоо 2010.6 мянган толгойд хүрч 1609.6 мян.толгойгоор буурсан дотор тэмээ 14.7 мянга, адуу 113.8 мянга, үхэр 76.2 мянга, хонь 896.6 мянга, ямаа 909.2 мянга болж, тэмээ 465 толгойгоор, адуу 69619 толгойгоор, үхэр 64823 толгой, хонь 794818 толгойгоор, ямаа 679893 толгойгоор тус тус буурсан байна. Малтай өрх 17974, үүнээс нь малчин өрх 15536 байна. Эдгээр өрхийн тоо 2009 оныхоос малтай өрх 9.6 хувиар, малчин өрх 7.8 хувиар тус тус буурсан байна. Аймгийн нэг малтай өрхөд 111.9 нэг малчин өрхөд 129.4 толгой мал ноогдож байна. 1000 ба түүнээс дээш малтай 82 өрх байгаа нь өмнөх оныхоос 63.1 хувиар буурсан байна. Оны эхний малын 153.3 мянган толгой малыг зах зээлд худалдан борлуулж, 215.3 мянган толгой малыг хүнсэнд хэрэглэж, 159.9 мянган толгой малыг бусдад шилжүүлсэн байна. Нийт 933.3 мянган хээлтэгч мал тоологдсон нь нийт малын 46.4 хувийг эзэлж , өнгөрсөн оноос хээлтэгчийн тоо 34.9 хувиар буюу 500.9 мянган толгойгоор буурч нийт малд эзлэх хувийн жин 1.0 пунктээр өссөн байна. 16913 толгой хээлтүүлэгчийн 61.3 хувийг хуц, ухна эзэлж байна. Нэг хээлтүүлэгчид 23 ингэ , 6 гүү, 29 үнээ, 75 эм хонь, 94 эм ямаа ногдож байгаа нь үржлийн нормт хэмжээнээс ингэ, гүү доогуур, эм хонь, эм ямаа нормын түвшинд байна. Аж ахуй нэгж байгууллагууд 2128 толгой мал тоолуулсан байна. Цэвэр, эрлийз, нутгийн шилмэл омгийн 232.2 мян. мал тоологдсоны 8.4 хувь буюу 19478 нь цэвэр үүлдэр, 91.6 хувь буюу 212696 нь эрлийз үүлдрийн мал байна. Аймгийн дүнгээр 113 гахай, 1 илжиг, 1511 тахиа тоологдсон байна Оны эхний төллөх эх малын 41.2 хувь буюу 575.8 мянган эх мал төллөж гарсан төлийн 51.6 хувь буюу 298.1 мянган төлийг бойжуулсан байна. Оны эхний нийт малын 46.0 хувь буюу 1664338 толгой мал зүй бусаар хорогдсон нь өнгөрсөн оноос 12 дахин өссөн байна. Нийт хорогдлын 90.4 хувийг бог мал эзэлж байна. Хорогдсон малын 0.2 хувь буюу 2616 нь өвчнөөр хорогдсон байна. Аймгийн хэмжээнд энэ онд шинээр 59 худаг гаргаж, 60 худаг засварласан байна. Аймгийн дүнгээр хаврын тариалалтаар 1716.7 га-д үр тариа, 281.2 га-д төмс, 142.2 га-д хүнсний ногоо тариалж, намрын ургац хураалтаар 1396.7 га-аас 1088.5 тн үр тариа , 280.9 га-аас 2655 тн төмс , 139.2 га-аас 1458.5 тн хүнсний ногоо хураан авчээ. Өнгөрсөн оноос үр тариа 386.5 тн-оор , төмс 263.0 тн-оор , хүнсний ногоо 12.1 тн-оор тус тус өссөн байна. Аж ахуйн нэгж, иргэд 31346.1 тн хадлан, 5330.2 тн гар тэжээл бэлтгэжээ.

Тээвэр, холбоо

          Тээврийн байгууллагууд 28.3 мянган тн ачаа тээвэрлэн, 11.3 мян.тн/км-ийн ачаа эргэлт, 163.2 мянган зорчигч тээвэрлэн, 41.8 мян. хүн/км-ийн зорчигч эргэлт хийж, тээврийн үйлчилгээнээс 1329.1 сая.төгрөгийн орлоготой ажиллажээ.Өнгөрсөн оноос орлого 38.2 хувиар нэмэгдсэн байна. Зорчигч тээврийн үйлчилгээнд 8 автобус, 138 микроавтобус, 49 такси гарч тэдгээрт 34 хүн ажилласан байна. Холбооны байгууллагууд 280.3 сая. төгрөгийн орлоготой ажилласны 20.0 хувийг хүн амын үйлчилгээний орлого эзэлж байна.Өнгөрсөн оноос нийт орлого 6.0 хувиар буюу 18.0 сая.төгрөгөөр буурчээ. Интернетээр үйлчлүүлэгчдийн тоо 5843 болж өнгөрсөн оныхоос 12.5 хувиар өссөн ба 89.0 сая.төгрөгийн орлоготой ажилласан байна. Аймгийн хэмжээнд үүрэн телефон хэрэглэгчдийн тоо 52.1 мянга болж өнгөрсөн оныхоос 18.3 хувиар өссөн байна.

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
11 février 2011 5 11 /02 /février /2011 03:16

22222222222       Монголын тулгуур төр байгуулагдсаны 2220 жилийн ой, Монгол улс тусгаар тогтносны 100 жилийн ой, аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойн арга хэмжээг тохиолдуулан “Чингис Хаан” судлалын төв, “Жалханз Хутагт сан” ТББайгууллагатай хамтран “Монгол төрийн үүсэл, ёс, ёслол хүндэтгэл, уламжлалыг өнө эртнээс өдгөө хүртэл” ном бүтээх гэж байгаатай холбогдуулан аймгийн нутаг дэвсгэр дээр буй овооны талаарх судалгаа мэдээлэл, тодорхойлолтыг гаргах ажлыг зохион байгуулах гэж байна.

         Овоог нүүдэлчин монголчууд эрт дээр үеэс бөө мөргөлийн зан үйл, байгаль дэлхийтэйгээ холбож ирсэн дэлхийн бусад оронд хаана ч байдаггүй оюуны соёлын нэгэн өв бөгөөд энэхүү уламжлалт зан үйлийг байгаль орчныг хамгаалах, монгол ёс заншлыг дээдлэх, оюунлаг ертөнцийг бий болгох, аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн болгох, цаашлаад аймаг орон нутгийн онцлог давуу талуудыг өөрийн оронд болон дэлхийн бусад улс орнуудад сурталчилах томоохон ажил болох юм.

         Энэхүү ажилд тус аймгийн бүх сумдын Засаг дарга, байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч нар оролцохоос гадна орон нутагт буй овоо, тахилгын засаг захиргааны харъяалал, байршил, түүхэн байдал, домог яриа, уншлага ном, төрөл ангилал, ямар чулуун материал, зан үйл, тайлга, тахилгын үечлэл зэрэг судалгаа мэдээллийг энэ оны эхний улиралд багтаан гаргахаар ажиллаж байна.

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
31 janvier 2011 1 31 /01 /janvier /2011 08:41

DSC05887Монголын аялал жуулчлалын холбоо 2011 оны 01 дүгээр сарын 28 ны өдөр Монгол улсад суугаа гадаадын элчин сайдын яамдууд, тур операторууд, ОУ-ын байгууллагуудад Улс, аймаг орон нутгийн хэмжээнд зохион байгуулагддаг аялал жуулчлалын эвент арга хэмжээний талаар нэгдсэн танилцуулгыг хийлээ. Монгол оронд ирж буй жуулчдын тоог нэмэгдүүлэх бас нэгэн хөшүүрэг нь тэдэнд зориулсан урлаг соёлын тусгай арга хэмжээнүүдийг тогтмол хугацаанд зохион байгуулах явдал юм. Өнөөдөр манайд зарим аймаг, хувийн компаниуд нилээд хэдэн төрлийн арга хэмжээнүүдийг өөрсдийн санхүүжилтээр зохион байгуулж байгаа боловч эдгээрийн сурталчилгаа тааруу, мэдээлэл хомс байгаагаас тэр бүрчлэн жуулчдад хүрч, нийтийг хамарч, зардалаа нөхөж чадахгүй байгаа юм. Энэ өдөр зохион байгуулагдсан танилцуулга, арга хэмжээнд монгол оронд жил бүр уламжлал болгон зохион явагддаг нийт 15 эвентүүдийн танилцуулгыг хийсний дотор Өвөрхангай аймагт болдог Сарлаг, Адуу, Хонь ямаа, Тэмээн поло зэрэг аялал жуулчлалын арга хэмжээнүүдийг танилцууллаа.

             Дашрамд дурьдахад 2011 онд тус аймагт “5 сарын 10 ны өдөр Богд сумын төвд Тэмээн поло”, “7 сарын 18 нд Зүүнбаян-Улаан сумын Шандны-Ар гэдэг газар малчин Г.Дэмбэрэлийн хот айлд Хонь ямааны баяр”, “7 сарын 23 нд Бат-Өлзий сумын Өндөр-Хясаа хэмээх газар Сарлаг фестиваль-2011”, “8 сарын 09 ний өдөр Өлзийт сумын Сангийн-Далай хэмээх газар Адуучны баяр-2011” зэрэг арга хэмжээ тус тус болно.

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
31 janvier 2011 1 31 /01 /janvier /2011 03:19

DSC02067.JPG

Өвөрхангай аймгийн Засаг дарга, түүний тамгын газар, Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлаас “Өвөрхангай аймгийн 80 жилийн ой” арга хэмжээний хүрээнд “Өвөрхангай аймгийн түүх, өв соёл” эрдэм шинжилгээний бага хурлыг 2011 оны 01 дүгээр 25 ны өдөр зохион байгууллаа. Хуралд тус аймгаар овоглож явдаг манай улсын нэртэй түүхчид, эрдэмтэн доктор, профессорууд, судлаачид, зохиолчид оролцож аймаг орон нутгийн тухай түүхийн болон, өв соёл, уламжлалын талаар илтгэл хэлэлцүүллээ. Мөн хурлын арга хэмжээний үеэр орон нутгийг судлах музей, Эрдэнэ-Зуу, Хархорум зэрэг музейн байгууллагууд өөрсийн танилцуулга хийж сурталчиллаа. Эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр аймгийн Засаг дарга, Орхоны хөндийн Соёлын дурсгалт газрын хамгаалалтын захиргаа, Дэлхийн-Өв Орхон голын нүүдэлчид аялал жуулчлалын холбооны гурвалсан гэрээг үндэс болгон 2011-2012 онд хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөөг баталж, Өвөрхангай аймгийн түүх, соёлын өвийг аялал жуулчлалын гол бүтээгдэхүүн болгон, аялал жуулчлалыг орон нутагт, өөрийн дүр төрхийг бий болгосон төрөл хэлбэрийг хөгжүүлж, шинэлэг арга барил өргөн цар хүрээтэйгээр хөгжүүлье гэсэн санал санаачилгыг дэвшүүллээ. Энэхүү арга хэмжээг орон нутгийн “Соёмбо” телевиз, “Ноён-Уул FM 102.6” зэрэг хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд орон нутагт үзэгчдэд шууд дамжуулж, TV-9 телевизийн орон нутаг дахь сэтгүүлч, “Таны элч” сонины сурвалжлагчид ажиллаа.

DSC02198.JPG

Уг хуралд дараах 14 илтгэл тавигдлаа:

1. “Өвөрхангай аймгийн хөгжлийн түүхэн замнал” аймгийн Засаг дарга Д.Тогтохсүрэн

2. “Өвөрхангай аймгийн нутаг хүн төрөлхтний удмын сангийн үүслийн дэлхийн нэгэн төв болох нь” ШУ-ны гавъяат ажилтан, доктор, профессор Ж.Батсуурь

3. “Дэлхийд тархсан Монгол газар нутгийн нэрийн тойм” Гавъяат багш, ШУ-ны доктор, профессор Э.Равдан

4. “Сайн ноён хан аймгийн Сайн ноёны хошууны түүх” Соёлын гавъяат ажилтан, түүхийн ухааны доктор Г.Норовсамбуу

5. “Сайн ноён хан аймгийн Илдэн бэйлийн хошууны түүх” Докторант П.Чүлтэмсүрэн

6. “Агь үйзэн Вангийн хошууны түүх” Доктор, профессор С.Ичинноров

7. “Сайн ноён хан аймгийн Ахай бэйлийн хошууны түүх” Судлаач Д.Цэрэндаш

8. “Түшээт хан аймгийн Түшээт ханы хошууны түүх” Доктор Д.Хоролдамба

9. “Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошууны түүх” Судлаач П.Цолмон

10. “Өвөрхангай аймгийн түүх, соёлын уг сурвалж, биет бус соёлын өв” Соёлын өвийн төвийн биет бус соёлын хэлтсийн дарга, доктор С.Юндэнбат

11. “Өвөрхангай аймгийн уран сийлбэрчид” Ардын зураач Л.Чуваамэд

12. “Өвөрхангай аймгийн түүх, соёлын үл хөдлөх өвийн судлагдсан байдал, соёлын артефактын асуудал” аймгийн БСГазрын мэргэжилтэн докторант Л.Пүрэвлхам

13. “Өвөрхангай аймгийн биет соёлын өв” Соёлын өвийн төвийн биет соёлын хэлтсийн мэргэжилтэн, докторант Г.Даваацэрэн

14. “Өвөрхангай аймгийн утга зохион өв” Доктор Ш.Гүндалай

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
20 janvier 2011 4 20 /01 /janvier /2011 03:12

 


 
Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
19 janvier 2011 3 19 /01 /janvier /2011 10:58

12-24-2010-01-31-03PM.JPG

          Дэлхийн Өв Орхоны Хөндийн Соёлын Дурсгалт Газрын хосгүй үнэт зүйлийг хадгалж хамгаалах, судлах, сурталчилах үүрэг бүхий Хархорум музейг Монгол улсын засгийн газрын 2009 оны 271-р тогтоолоор байгуулах шийдвэр гарсан. 2009 оны 6 дугаар сард шаваа тавьсан Япон улсын Соёлын хөтөлбөрийн буцалтгүй тусламжаар Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд Хархорум музейн барилгын ажлыг 2010 оны 9 дүгээр сарын 16 нд Улсын комисст хүлээлгэн өгсөн. Нийт 7 тэрбум орчим төгрөгний өртөг бүхий энэхүү музейн бүтэц, зохион байгуулалт, орон тоог БСШУ-ны сайдын 2009 оны 396-р тушаалаар баталсан.

zuragХархорум музей нь үйл ажиллагаагаа эхэлсэнээс хойш Археологийн хүрээлэн, Үндэсний Түүхийн музейгээс холбогдох үзмэрүүдээ татан авах, үзүүллэг дэглэлттэй холбоотой газрын зураг, мэдээллийн самбаруудыг байрлуулж мөн Монгол улсын засгийн газрын хөрөнгө оруулалтаар гадна, доторх тохижилтын ажил хийгдэхээс музейн тавилга, тоног төхөөрөмж, холбооны болон цахилгааны шугам тавих ажилууд хийгдээд байна. Харин гадна тохижилт, хашаажуулалт, дохиолол хамгаалалтын систем суурилуулах ажлуудыг 2011 оны 7-р сарын 1-нд хүлээлгэн өгөхөөр хувиарын дагуу ажил явагдаж байна.

Хархорум музей нь байнгын болон түр үзэсгэлэнгийн хоёр танхим, номын сан, 50 хүний багтаамжтай хурлын заал, сан хөмрөгийн хоёр өрөө, сэргээн засварлах болон лабораторийн өрөө, цахилгааны болон халаалтын зуухны өрөө зэргээс гадна үзэгчдийн тав тухтай байдлыг хангасан хүлээн авах танхим, кафе, түр амралтын хэсэг, алсыг харах тавцан, гадна дотны зочид болон хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст зориулсан ариун цэврийн өрөө, музейн талаар илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахад зориулагдсан сүүлийн үеийн тоног төхөөрөмж зэргийг суурилуулаад байна.

Untitled_Panorama1.jpg

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
14 janvier 2011 5 14 /01 /janvier /2011 08:09

5

4

1.jpg

2.jpg

3

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article
11 janvier 2011 2 11 /01 /janvier /2011 04:54

484px-Mongolia Ovorkhangai sum mapӨвөрхангай аймаг БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1931 оны 2-р сарын 07-ны өдрийн тогтоолоор 31 сумтай анх байгуулагдсан. Аймгийн нийт нутаг дэвсгэр 63.5 мянган хавтгай дөрвөлжин км, хойноосоо урагшаа 385 км, зүүнээс баруун хил хүртэл 310 км үргэлжилнэ. Улсын нийслэл Улаанбатар хотоос 420 км зайд оршдог.

Монгол Улсын газар зүйн төв цэг нь тус аймгийн Бүрд сумын Өвөрхөшөөт хэмээх газарт байдаг. Эдүгээ засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж 19 сум, 105 багтай, 29770 өрх, 109492 хүн амтай. Нутгийн хойд хэсэгт Хангайн нурууны салбар уулс, өмнө хэсгээр нь Алтай нурууны салбар уулстай, нутаг дэвсгэр хангай, тал хээр, говийн бүсэд хуваагдана. Аймгийн нийт нутгийн 23.0 хувь нь хангайн, 28.2 хувь нь тал хээрийн, 48.8 хувь нь говийн бүсэд хамаарагддаг.

      Нийгэм эдийн засаг

       Өвөрхангай аймаг хөдөө аж ахуй, түүний дотор мал аж ахуй зонхилсон эдийн засагтай. 2007онд 3190.2мянган толгой мал тоолуулсан байна. Аймгийн нийт өрхийн 67.0 хувь нь МАА эрхлэн амьдарч байна. Эдгээр өрхийн хүн ам 79.8 мянга буюу аймгийн хүн амын 72.6 хувийг эзэлж байна. Малтай нэг өрхөд дунджаар 159 толгой мал, өрхийн нэг ам бүлд нь 40 мал оногдож байна. Аймгийн дүнгээр хаврын тариалалтаар 1145.0 га-д үр тариа хураан авчээ. Өвөрхангай аймагт татварын албанд бүртгэлтэй 811 аж ахуйн нэгж , байгууллага байгаагийн дотор төсөвт байгууллага 191, хувьцаат компани 20, хязгаарладмал хариуцлагатай компани 288, хоршоо 86, нөхөрлөл 83, төрийн бус байгууллага 21, хадгаламж зээлийн хоршоо 13, шашны байгуллага 6 үйл ажиллагаа явуулж байна. Аж үйлдвэрийн салбарт 2625.0 сая. төгрөгийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, оны үнээр 2619.2 төгрөгийн бүтээгдэхүүн борлуулсан нь өмнөх оноос үйлдвэрлэлт 29.5 хувиар, борлуулалт 30.8 хувиар өссөн байна. Нийт бүтээгдэхүүний 38.6 хувийг хүнсний салбарт, 14.7 хувийг цахилгаан, дулааны үйлдвэрлэлийн салбарт, 18.2 хувийг мод модон эдлэлийн үйлдвэрлэл 17.0 хувийг уул уурхайн салбарт, 11.5 хувийг бусад жижиг дунд үйлдвэрлэлийн чиглэлийн салбаруудад тус тус үйлдвэрлэжээ.Өнгөрсөн онтой харьцуулахад хэвлэл үйлдвэрлэлт 39.5 хувиар буурч, бусад салбарын үйлдвэрлэлт 0.2-3.5 дахин хувиар өссөн байна. Хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлтийн 1.3 хувийг талх, нарийн боов үйлдвэрлэлт, 25.2 хувийг архи үйлдвэрлэлт, 3.5 хувийг ундаа үйлдвэрлэлт эзэлж байна. Тус аймагт дээд сургууль, сургалт үйлдвэрлэлийн төвийн цогцолбор 1, дээд сургууль 1, ерөнхий боловсролын сургууль 28, хүүхдийн цэцэрлэг 30 үйл ажиллагаа явуулж байна. Дээд сургуульд 711 оюутан, мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвд 905 сурагч, ерөнхий боловсролын сургуульд 24326 сурагч сурч, 3-7 насны 3329 хүүхэд хүмүүжиж байна. Боловсролын салбарт 956 багш, ажилтан ажиллаж байна.

Published by bishirtugei.over-blog.com
commenter cet article